تبلیغات
هالیوود | بالیوود | ‌ایران - گفتگویی مفصل با کارگردان امشب شب مهتابه/ از دستش ندهید
هالیوود | بالیوود | ‌ایران

I'm Tony Montana
درباره وبلاگ
جستجو
موضوعات
آخرين نوشته ها
نويسندگان
پيوند ها
آرشيو مطالب
پيوندهاي روزانه
ابر برچسب ها
آمار سايت



گفتگویی مفصل با کارگردان امشب شب مهتابه/ از دستش ندهید

* این ایده از چه زمانی به ذهن شما رسید و تصمیم گرفتید فیلمی را با تلفیق عنصر موسیقی بسازید؟
- موسیقی به عنوان هنر حرفه شخصیت اصلی مرد فیلم انتخاب شد كه فردی درون‌گرا و منزوی است و از خاستگاه سنتی خویش بریده یا طرد شده و حالا در آستانه ابتلاء به یك بیماری سخت، ناراحت از این است كه چرا نتوانسته پیش از آن كه زندگی‌اش به سرآید، یك اثر جاودان و ماندگار از خود به جا بگذارد، به اقتضائات داستان و الزامات آن باز می‌گشت، نه چیز دیگر. در واقع با هنرمند رشته موسیقی بودن روابط علت و معمولی قصه درست در می‌آمد و در غیر این صورت شالوده‌های داستان خدشه‌ می‌دید. اگر هنرمند موسیقی بودن شخصیت یحیی را از او بگیریم دیگر قصه او با پدرش و به تبع آن ماجرایی كه با پسرش دارد نمی‌تواند شكل بگیرد.


*اگر بخواهیم براساس تقسیم‌بندی‌های رایج ژانری در سینما به «امشب شب مهتابه» نگاه كنیم شاید بتوان گفت كه این فیلم، فیلمی موزیكال به شمار می‌آید، اما به عنوان یك فیلمنامه‌نویس با تجربه و یك كارگردان سینما فكر می‌كنید یك فیلم موزیكال با توجه به اینكه از سابقه كمی در سینمای ایران برخوردار است باید داراری چه خصوصیاتی باشد تا بتواند تماشاگر را جذب كند؟ و چقدر سعی كردید در این مورد ژانر ناشناخته موزیكال را برای مخاطب ایرانی بومی كنید؟ 

- از اول هم می‌دانستیم كه «امشب شب مهتابه» نمی‌تواند یك كار موزیكال صرف باشد چرا كه اصولا یك ملودرام خانوادگی به شكل موزیكال در سینمای ایران اصلا امكان‌پذیر نیست. همان‌طور كه فیلم درباره یك سفری است كه از تهران به مقصد شوشتر صورت می‌گیرد و بخشی از آن در جاده و سفر می‌گذرد اما یك فیلم جاده‌ای به معنای مصطلح نیست. البته موسیقی در این فیلم به نظرم به نسبت دیگر فیلم‌هایی كه در این چند وقت اخیر به موسیقی پرداخته‌اند به یك مؤلفه دراماتیك نزدیك‌تر است تا یك المان شنیداری یا عنصر مكمل تصاویر. موسیقی به یك شخصیت در فیلم تبدیل شده، درست همانند شخصیت یحیی كه به نوعی در برزخ رد و پذیرش قرار دارد. موسیقی زمانی باعث جدایی و گسست بین نسل‌ها یا پدر و پسر می‌شود و در زمانی دیگر، زبان حال آشتی‌ها و پیوند می‌شود، بیشتر از مقدار یا نوع موسیقی، ترانه و یا تصنیفی كه در فیلم شنیده می‌شود درباره موسیقی، آنهم نه به عنوان صرفا موسیقی، بلكه به عنوان موردی كه هنوز در برزخ بین رد و قبول از جانب توده‌های سنتی یا روابط سنتی حاكم بر جهانی كه ابزارهای مدرن را در اختیار دارد، به طور غیرمستقیم بحث می‌شود. در واقع موسیقی به مصداقی از مفهومی كه در پیش از آن سخن گفتیم درآمده است، هر آنچه در برزخ رد یا پذیرش قرار دارد.






* در این مورد نحوه استفاده از موسیقی هم خیلی مهم است. در مورد همان چیزی كه خودتان اشاره كردید یعنی ارتباط بین نسل‌ها از طریق موسیقی با توجه به اینكه بیشتر حس‌های جاری در فیلم قرار است از طریق موسیقی انتقال پیدا كند بر روی چه موضوعاتی با احسان خواجه‌امیری(آهنگساز و خواننده كار) بحث داشتید؟

- ساخت ترانه‌ها، تصنیف‌ها و موسیقی متن كار بسیار دشواری بود كه حدودا شش ماه وقت صرف آن شد، در حالی كه مدت فیلمبرداری فیلم حدود یك‌ماه بوده كار با وسواس زیاد جلو رفت به‌خصوص موسیقی متن فیلم كه می‌بایست تاثیرگذار می‌بود، همراه و مكمل خوبی برای تصاویری می‌شد، لحظات عاطفی فیلم را جلوه می‌بخشید اما احساسات سطحی را به قلیان در نمی‌آورد و هیچ لحظه‌ای را های لایت نمی‌كرد تا مثلا در آن لحظه به بیننده بگوید اینجا جای گریه است یا اینجا باید اشكهایت سرازیر شود. به زبان ساده باید تاثیرگذاری بود اما سوزناك نمی‌شد. برای موسیقی متن یك ملودرام ساده‌ترین كار یك ملودی سوزناك با سازبندی‌های مرسوم این جور كارهاست كه به شدت از آن پرهیز كردیم. موزیك متن فیلم فوق‌العاده است. ترانه‌ها و تصنیف‌ها نیز در هر مقطع داستان با در نظر گرفتن اقتضائات داستان در آن لحظه انتخاب و ساخته شدند و فرم ارائه‌اش ، كلیپ، كنسرت یا بازخوانی تصنیف و ترانه‌ هماهنگ با فرم بصری صحنه‌های قبل و بعد صورت گرفت.




*من فكر می‌كنم در اینجا لازم است به خود ساختار فیلم هم اشاره كنیم، با توجه به اینكه سینمای ایران در چند سال اخیر لبریز از كمدی‌های سطحی و سخیف شده است، فكر می‌كنید چقدر ساخت فیلم‌های نظیر «امشب شب مهتابه» كه به هر حال مخاطب و سینما را جدی می‌گیرند و فقط به قصد گیشه ساخته نشده‌اند برای سینمای ایران لازم است؟

- «امشب شب مهتابه» یك فیلم خانوادگی است برای تمامی اعضاء یك خانواده ایرانی در هر سن و سالی كه باشند و هر تحصیلاتی كه داشته باشند. فیلمی است درباره جوان‌ها و نسل پیش از آنها. تعاملات عاطفی بین این دو نسل را بازگویی كند و درباره تعاملات آنها با نسل آینده نتیجه‌گیری می‌كند یعنی گذشته را چراغ راه آینده قرار می‌دهد. به تمام زوج‌های جوانی كه فرزندی در راه دارند و یا در حال بزرگ كردن فرزندی از نسل فردا هستند توصیه می‌كنم فیلم را ببینند همان طور كه از والدین دیروز هم می‌خواهم فیلم را ببینند تا قهرها و كینه‌ها، گسست‌ها و از هم بریدن‌ها با نسل امروز به آشتی تبدیل شود. به نظرم در شرایط امروز ساخت فیلم‌هایی چون «امشب شب مهتابه» كه ضمن این كه با احترام به مخاطب عام سینما فكر می‌كند، می‌خواهد داستانی مبتنی بر آموزه‌های اخلاقی و دینی و فرهنگی مخاطب را به طور غیرمستقیم به خود او یادآور شود، بسیار خالی است. چرا كه «امشب شب مهتابه» تماشاگرش را به یك لذت از تماشای خود دعوت می‌كند، ‌اما این لذت از آگاه شدن او حاصل می‌شود نه با سرگرم‌سازی كه با غفلت یا تخدیر و رویاپردازی آن بخواهد صورت بگیرد.

*فكر می‌كنید با شرایطی كه در حال حاضر در سینمای ایران وجود دارد آیا فیلم‌هایی نظیر «امشب شب مهتابه» كه به اعتقاد شما تماشاگرش را به یك لذت از تماشای خود دعوت می‌كند، دیده می‌شوند؟
- «امشب شب مهتابه» درست در نقطه وسط طیفی قرار می‌گیرد كه یك سوی آن فیلم‌های صرفا سرگرم كننده به هر قیمت قرار دارد كه سطح سلیقه و پسند تماشاگر را به شدت تنزل می‌دهند و در سوی دیگر این طیف فیلم‌های شخصی مخاطب گریز كه متاسفانه به عنوان فیلم‌های هنری به غلط رایج و مصطلح قلمدادی می‌شوند. به نظرم راه برون رفت سینما از این بحران، رسیدگی به همین نقطه میانی همه طیف‌ها است،‌فیلم‌هایی كه برای مخاطب عام هستند اما سعی‌شان تعالی بخشیدن به سطح سلیقه و پسند و خواست این مخاطب عام است و این كه مخاطب عام را قدم به قدم به سمت دیدن فیلم‌هایی تاثیر گذار و تفكر برانگیز نزدیك كنند. سینمایی كه از این حیث یك سینمای استعلایی است و هدفش فربه كردن قشر مخاطب خاص با پیوند زدن تدریجی مخاطب عام با این طبقه است. اما فكر می‌كنم اگر هر سینماگری در تفكر خود تماشاگر را جدی بگیرد و به سلیقه تماشاگر احترام بگذارد مطمئن باشید كه تماشاگر هم از او و فیلم‌هایش استقبال خواهد كرد اما در ابتدای اكران فیلم‌های تابستانی شرایطی به وجود آمد كه شاید هیچ‌كس فكرش را هم نمی‌كرد.

*در مورد تركیب بازیگران فیلم بگوئید. چه طور به این تركیب رسیدید و آیا از مجموعه بازی‌های فیلم‌تان راضی هستید؟
- در كل باید بگویم از بازی‌های اغراق شده و نوع برونگرا چندان تمایلی ندارم. بخصوص در ملودرامی چون «امشب شب مهتابه» كه خطر غلتیدن به سانتی مانتالیزم صرف بر اساس این مختصات برای هر دو نقش نامزدهایی داشتم كه در نهایت با مشورت آقای مرتضی شایسته تهیه كننده فیلم به تركیب فعلی رسیدیم و فكر می‌كنم به طور كلی مجموعه بازیگران فیلم به خصوص مهناز افشار و دانیال عبادی بازیهای قابل باوری را برای تماشاگر ارائه دادند.چه در نوع موسیقی و چه بازی‌ها، خطر اغراق را بیشتر از هر لطمه دیگری می‌دیدم. اینكه بازیگر حضور نداشته باشد و بعد بخواهد با ضرب و زور بازی آنهم از نوع برون‌گرای ترحم‌برانگیز در این ملودرام‌ها اعلام موجودیت كند، شدیدا می‌بایست پرهیز می‌كردم. برای بازیگر مرد به دنبال كسی بودم كه سابقه بازی و بدتر از آن كلیشه در پرسونای برون‌گرا را نداشته باشد تا بتواند یك بازی درون‌گرای مطلق بدون هیچ برون‌گرایی صرف از تظاهرات موسومی چون حركات دست و مو و سر و ... تا میمیك‌های اضافی صورت نداشته باشد و بتواند هم‌زمان یك شكوه و فخامت ظاهری را در عین یك تزلزل و ویرانی روحی و درونی به نمایش بگذارد. شخصیتی كه معصومیت در چهره‌اش وجود داشته باشد تا علیرغم ارائه تلخی‌های زیادی كه در این نقش موجود است و لجاجت‌های كودكانه‌اش همچنان برای تماشاگر سمپاتیك و دوست داشتنی باشد. به دنبال كسی بودم كه به حیث ظاهر نیز علیرغم آن كه یك مرد كاملی كه در آستانه پدر شدن است همچنان بتواند خود یك فرزند تلقی شود چون در صحنه آشتی‌كنان با پدر می‌خواستم این در آغوش كشیدن، نمایشگر آشتی یك پدر یا فرزندش باشد، با پسرش، فرزند بودن برایم مهم بود، نه اینكه در آن لحظه انگار دو مرد یكدیگر را در آغوش بگیرند. در مورد شخصیت زن هم باید بگویم كه به دنبال فنوتیپ زن مادر بودم تا مكمل خوبی برای مرد فرزند فیلم باشد، انگار سحر قبل از به دنیا آوردن فرزندش، حس مادرانه‌اش را با همسرش تجربه می‌كند، این بازیگر اتفاقا برخلاف مورد قبل می‌بایست یك پرسونای برون‌گرای قبلی می‌داشت تا وقتی در یك نقش متفاوت و درون‌گرا در فیلم بازی می‌كند، بیننده بخشی از قصه را كه ما به ضرورت نمی‌گوییم خود در ذهنش بازسازی كند. مثلا بیننده بخاطر سابقه‌ای كه از حضور خانم افشار در نقش‌های شاد و انرژیك در ذهن دارد می‌تواند حدس بزند این زن تا قبل از آوار شدن این حادثه بر روی زندگی‌اش تا چه حد انرژیك و پر جنب و جوش بوده و حالا به یك درونگرایی رسیده است.






* مسئله مهم در مورد تمامی فیلم‌های اكران اول تابستان نحوه اكران این فیلم‌ها است. به عنوان كارگردان «امشب شب مهتابه» و بدون در نظر گرفتن مسایل حاشیه‌ای كه در یك برحه زمانی ده تا 15 روزه برای فیلم‌های بوجود آمد فكر می‌كنید این فیلم آیا رد زمان مناسبی اكران شد
؟

- متاسفانه سه هفته اول اكران را در شرایطی سخت از دست دادیم. شرایطی كه تنها به معنای تعطیلی سینماهای مهم‌مان نبود، اصولا سینماهایی كه جسته گریخته باز بودند، مشتریان را دعوت به چیزی می‌كردند كه درجه دوم به حساب می‌آمد. سینما، ورزش و مقولاتی از این دست در این سه هفته عملا در قبال سیاست عناصری فراموش شده بودند، پس از سه هفته، حالا كم كم اذهانی كه تماما به تسخیر سیاست درآمده بود به سینما هم فكر می‌كند، اما ما عمده سینماهایی را پس از سه هفته كه از قراردادشان گذشته از دست داده‌ایم. مثلا در شرق تهران و جنوب شرقی تهران عملا هیچ سینمایی نداریم. من از شورای صنفی نمایش می‌خواهم از این فیلم‌ها حمایت كنند. از معاونت سینمایی می‌خواهم كه با توجه به شرایطی كه این فیلم‌ها در این سه هفته با آن مواجه بودند،ترتیبی اتخاذ كند كه بیشتر متضرر نشوند.

*یعنی با این شرایط شما فكر می‌كنید شخص معاونت سینمایی تنها می تواند به فیلم‌ها كمك كند؟
- دقیقا، تنها شخص معاونت سینمایی می‌تواند در فراهم ساختن شرایطی كه حداقل بخشی از سینماهای ما حتی به صورت چند سئانس در روز به گروه نمایش دهنده فیلم بپیوندد كمك جدی و موثر داشته باشد اگر این فیلم را یك فیلم معناگرای خانوادگی برای مخاطب عام می‌دانید، اگر محتوای معنوی و فرم مخاطب پسند آن را قبول دارید، به غربت این فیلم در شرایط سختی كه سپری كرده و حالا سینماهایش را فیلم‌هایی كه تنها قرار است بخندانند و فراموش شوند از آن گرفته‌اند خاتمه دهند. از تلویزیون نیز این انتظار را داریم همچنان به عنوان تنها پل ارتباطی با مخاطب در زمینه تبلیغات، كمك‌مان باشند. به همه مسئولان اطمینان می‌دهم فیلم ایرانی در هر حال، و بخصوص در رابطه با فیلم خودم كه به هر حال فیلمی خانوادگی و با درونمایه معنوی است، بهتر از هزاران فیلم خارجی است و كمك به این نوع فیلم‌ها در راستای همان افقی است كه برای اعتلای فرهنگ در ایده‌آل‌های‌مان ترسیم می‌كنیم.

* شما بعد از سابقه طولانی در عرصه فیلمنامه‌نویسی وارد عرصه كارگردانی شدید كه حاصل آن دو فیلم «غیر منتظره» و «امشب شب مهتابه» است، برای مسیر آینده سینمای خودتان چه برنامه‌ای دارید؟
- همان‌طور كه در همین مصاحبه هم اشاره كردم من در سینما به دنبال را‌بطه‌ای كاملا احترام‌آمیز با مخاطب می‌گردم و قصد دارم دل‌مشغلوی‌های اجتماعی خودم را با مخاطب شریك شوم. اما در آینده و به عنوان فیلم سوم قصد دارم به سراغ یك فیلم فلسفی اجتماعی بروم كه فیلمنامه آن را با نام «مستأجر طبقه وسط» تمام كرده‌ام و درخواست پروانه ساخت آنرا نیز به وزارت ارشاد داده‌ام كه در صورت صدور پروانه ساخت به احتمال فراوان آنرا تا پایان سال جاری كلید می‌زنم  .

منبع:فارس




طبقه بندی: اخبار سینما ایران، 

شنبه 20 تیر 1388 توسط حسن یوسف زاده